Εγκυμοσύνη και COVID 19 Τι πρέπει να γνωρίζετε για την υγεία της μητέρας και του μωρού
Ένα θετικό τεστ COVID-19 στην εγκυμοσύνη μπορεί να φέρει φόβο, απορίες και πολλές πρακτικές ανησυχίες μέσα σε λίγα λεπτά. Η καλή είδηση είναι ότι οι περισσότερες έγκυες που νοσούν περνούν την ίωση ήπια και αναρρώνουν χωρίς επιπλοκές. Παρ’ όλα αυτά, η εγκυμοσύνη είναι μια ιδιαίτερη περίοδος για το σώμα και χρειάζεται πιο προσεκτική παρακολούθηση.
Η ενημέρωση βοηθά να ξεχωρίσει κανείς το πραγματικό ρίσκο από τον πανικό. Ο στόχος δεν είναι να ζει μια έγκυος με φόβο, αλλά να ξέρει πότε να ζητήσει βοήθεια, πώς να προστατευτεί και τι σημαίνει η νόσηση για την ίδια, το έμβρυο και το νεογνό.
Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή. Για συμπτώματα, φάρμακα, εμβολιασμό ή οποιαδήποτε ανησυχία στην κύηση, η επικοινωνία με τον γυναικολόγο ή τη μαία παραμένει το πιο ασφαλές βήμα.
Γιατί η εγκυμοσύνη χρειάζεται πιο προσεκτική παρακολούθηση
Η εγκυμοσύνη αλλάζει τον τρόπο που λειτουργεί το σώμα. Το αναπνευστικό σύστημα, η κυκλοφορία του αίματος και το ανοσοποιητικό προσαρμόζονται για να υποστηρίξουν την ανάπτυξη του μωρού. Αυτές οι αλλαγές δεν σημαίνουν ότι μια έγκυος θα νοσήσει βαριά από COVID-19. Σημαίνουν όμως ότι ο οργανισμός μπορεί να δυσκολευτεί περισσότερο αν η λοίμωξη επηρεάσει την αναπνοή ή προκαλέσει υψηλό πυρετό.
Η νόσος COVID-19 μπορεί να μοιάζει με ένα κοινό κρυολόγημα, ειδικά στις ήπιες περιπτώσεις. Μπορεί όμως να προκαλέσει πιο έντονα συμπτώματα, όπως πυρετό, βήχα, δύσπνοια ή έντονη κόπωση. Στην εγκυμοσύνη, αυτά τα συμπτώματα χρειάζονται προσοχή, επειδή η καλή οξυγόνωση της μητέρας είναι σημαντική και για το έμβρυο.
Πιο αυξημένη εγρήγορση χρειάζεται όταν υπάρχουν παράγοντες που ήδη επιβαρύνουν την υγεία, όπως:
Σακχαρώδης διαβήτης κύησης ή προϋπάρχων διαβήτης
Υπέρταση ή προεκλαμψία
Παχυσαρκία
Άσθμα ή άλλο χρόνιο αναπνευστικό πρόβλημα
Καρδιολογικό νόσημα
Ανοσοκαταστολή
Πολύδυμη κύηση
Αυτό δεν σημαίνει ότι θα υπάρξει επιπλοκή. Σημαίνει ότι η ιατρική ομάδα μπορεί να προτείνει πιο στενή παρακολούθηση ή πιο χαμηλό όριο για έλεγχο.
Ένα συχνό ερώτημα είναι αν η λοίμωξη περνά στο μωρό. Η μετάδοση από τη μητέρα στο έμβρυο φαίνεται ότι είναι πιθανή αλλά όχι συχνή. Στις περισσότερες περιπτώσεις, το μωρό δεν μολύνεται κατά τη διάρκεια της κύησης. Το μεγαλύτερο ζήτημα είναι η γενική κατάσταση της μητέρας, ειδικά αν εμφανίσει υψηλό πυρετό, αφυδάτωση ή δυσκολία στην αναπνοή.
Η φράση Εγκυμοσύνη και COVID 19 δεν πρέπει να ακούγεται σαν καταδίκη. Πρέπει να σημαίνει καλύτερη ενημέρωση, πιο άμεση επικοινωνία με τον γιατρό και σωστά μέτρα προστασίας.
Ποια συμπτώματα θέλουν προσοχή και πότε χρειάζεται γιατρός
Τα ήπια συμπτώματα μπορούν συχνά να αντιμετωπιστούν στο σπίτι, πάντα με καθοδήγηση από τον γιατρό. Μια έγκυος μπορεί να έχει καταρροή, πονόλαιμο, βήχα, δέκατα, πονοκέφαλο, μυαλγίες ή αλλαγή στη γεύση και την όσφρηση. Η ξεκούραση, τα υγρά και η παρακολούθηση της θερμοκρασίας βοηθούν, αλλά δεν αρκούν πάντα.
Η επικοινωνία με τον γυναικολόγο είναι καλό να γίνεται νωρίς, ακόμη και αν τα συμπτώματα φαίνονται ελαφριά. Έτσι υπάρχει σαφές πλάνο για το τι επιτρέπεται, τι αποφεύγεται και τι πρέπει να παρακολουθείται.
Άμεση ιατρική εκτίμηση χρειάζεται όταν εμφανιστεί κάποιο από τα παρακάτω:
Δύσπνοια ή αίσθημα ότι δεν φτάνει ο αέρας
Πόνος ή πίεση στο στήθος
Επίμονος υψηλός πυρετός
Σύγχυση, έντονη αδυναμία ή λιποθυμική τάση
Μειωμένες κινήσεις του μωρού, αν η κύηση είναι σε εβδομάδα όπου παρακολουθούνται οι κινήσεις
Κολπική αιμορραγία
Έντονος πόνος στην κοιλιά
Σημεία αφυδάτωσης, όπως πολύ λίγα ούρα ή αδυναμία λήψης υγρών
Ο πυρετός στην εγκυμοσύνη θέλει ιδιαίτερη προσοχή. Δεν χρειάζεται πανικός, αλλά χρειάζεται επικοινωνία με γιατρό για ασφαλή αντιμετώπιση. Δεν πρέπει να λαμβάνονται φάρμακα χωρίς οδηγία, ακόμη κι αν θεωρούνται συνηθισμένα.
Η χρήση οξύμετρου στο σπίτι μπορεί να βοηθήσει σε κάποιες περιπτώσεις, ειδικά αν το έχει συστήσει γιατρός. Δεν αντικαθιστά όμως την κλινική εκτίμηση. Αν μια έγκυος αισθάνεται ότι δυσκολεύεται να αναπνεύσει, δεν πρέπει να καθησυχάζεται μόνο από έναν αριθμό.
Η απομόνωση στο σπίτι, όταν συστήνεται, έχει και πρακτικό κομμάτι. Καλός αερισμός, ξεχωριστή πετσέτα, συχνό πλύσιμο χεριών και μάσκα όταν υπάρχει στενή επαφή με άλλα άτομα στο σπίτι μειώνουν την πιθανότητα μετάδοσης. Αν υπάρχει μικρό παιδί στην οικογένεια, η εφαρμογή αυτών των μέτρων μπορεί να είναι πιο δύσκολη. Ακόμη και μερική εφαρμογή όμως προσφέρει προστασία.
Η ψυχική επιβάρυνση επίσης μετράει. Η εγκυμοσύνη ήδη συνοδεύεται από αγωνίες. Η COVID-19 μπορεί να τις κάνει πιο έντονες. Αν ο φόβος γίνεται επίμονος, αν διαταράσσει τον ύπνο ή αν δημιουργεί κρίσεις πανικού, αξίζει να αναφερθεί στον γιατρό. Η φροντίδα της εγκύου δεν είναι μόνο σωματική.
Εμβολιασμός, πρόληψη και καθημερινή προστασία
Ο εμβολιασμός κατά της COVID-19 στην εγκυμοσύνη έχει απασχολήσει πολλές οικογένειες. Οι οδηγίες των ειδικών σε πολλές χώρες, όπως και στην Ελλάδα, έχουν στηρίξει τον εμβολιασμό των εγκύων, επειδή βοηθά στη μείωση του κινδύνου σοβαρής νόσησης. Η τελική απόφαση πρέπει να λαμβάνεται με τον γιατρό, με βάση το ιστορικό, την εβδομάδα κύησης και τυχόν αλλεργίες ή ιδιαίτερους παράγοντες υγείας.
Ένα ακόμη όφελος που συζητείται συχνά είναι η μεταφορά αντισωμάτων από τη μητέρα στο μωρό. Η μητέρα μπορεί να περάσει αντισώματα μέσω του πλακούντα, κάτι που ίσως προσφέρει κάποια προστασία στο νεογνό τους πρώτους μήνες. Η προστασία αυτή δεν πρέπει να θεωρείται απόλυτη, αλλά αποτελεί έναν λόγο που ο εμβολιασμός αντιμετωπίζεται ως σημαντικό εργαλείο δημόσιας υγείας.
Η πρόληψη δεν σταματά στον εμβολιασμό. Τα βασικά μέτρα εξακολουθούν να έχουν αξία:
Καλός αερισμός σε κλειστούς χώρους
Αποφυγή στενής επαφής με άτομα που έχουν συμπτώματα
Συχνό πλύσιμο χεριών
Χρήση μάσκας σε χώρους με συνωστισμό ή σε περιόδους έξαρσης λοιμώξεων
Έγκαιρο τεστ όταν υπάρχουν συμπτώματα ή γνωστή έκθεση
Στην καθημερινότητα, η προστασία πρέπει να είναι ρεαλιστική. Μια έγκυος μπορεί να χρειάζεται να πάει στη δουλειά, να φροντίσει μεγαλύτερα παιδιά ή να χρησιμοποιήσει μέσα μεταφοράς. Δεν είναι πάντα δυνατό να αποφεύγει κάθε επαφή. Μπορεί όμως να μειώσει την έκθεση σε στιγμές που ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος, όπως κλειστοί χώροι χωρίς αερισμό και πολυκοσμία.
Η διατροφή, ο ύπνος και η ήπια κίνηση, αν επιτρέπεται από τον γιατρό, δεν “θωρακίζουν” από τον ιό, αλλά στηρίζουν τον οργανισμό. Η αφυδάτωση και η εξάντληση κάνουν κάθε ίωση πιο δύσκολη. Στην εγκυμοσύνη αυτό φαίνεται ακόμη περισσότερο.
Αν η έγκυος εκτεθεί σε άτομο με COVID-19, καλό είναι να ενημερώσει τον γιατρό, ειδικά αν βρίσκεται σε προχωρημένη κύηση ή έχει παράγοντες κινδύνου. Μπορεί να χρειαστεί τεστ σε συγκεκριμένο χρόνο ή παρακολούθηση συμπτωμάτων. Οι οδηγίες μπορεί να αλλάζουν ανάλογα με την περίοδο, την κυκλοφορία του ιού και το ατομικό ιστορικό.
Τι σημαίνει η COVID-19 για τον τοκετό και το νεογνό
Η διάγνωση COVID-19 κοντά στην ημερομηνία τοκετού δεν σημαίνει αυτόματα καισαρική τομή. Ο τρόπος τοκετού συνήθως αποφασίζεται με μαιευτικά κριτήρια, δηλαδή με βάση την υγεία της μητέρας, την κατάσταση του μωρού και την εξέλιξη της κύησης. Αν η μητέρα είναι σταθερή και δεν υπάρχουν άλλες ενδείξεις, ο φυσιολογικός τοκετός μπορεί να παραμείνει επιλογή.
Σε περίπτωση ενεργής λοίμωξης, το μαιευτήριο μπορεί να ακολουθήσει ειδικά μέτρα για να προστατεύσει τη μητέρα, το προσωπικό και το νεογνό. Αυτά μπορεί να περιλαμβάνουν μάσκα, ξεχωριστό χώρο ή περιορισμό επισκεπτών. Οι κανόνες διαφέρουν ανάλογα με τις τοπικές οδηγίες και την πολιτική του νοσοκομείου.
Το ερώτημα του skin to skin και του θηλασμού είναι πολύ συχνό. Σε πολλές περιπτώσεις, η άμεση επαφή μητέρας και μωρού μπορεί να γίνει με μέτρα προστασίας, αν η μητέρα αισθάνεται καλά. Ο θηλασμός επίσης συνήθως ενθαρρύνεται. Ο ιός δεν θεωρείται ότι μεταδίδεται εύκολα μέσω του μητρικού γάλακτος, ενώ το γάλα περιέχει πολύτιμα συστατικά για το νεογνό.
Για πιο ασφαλή θηλασμό όταν η μητέρα έχει ενεργή λοίμωξη, οι ειδικοί συνήθως προτείνουν:
Πλύσιμο χεριών πριν αγγίξει το μωρό
Μάσκα κατά τη διάρκεια της κοντινής επαφής
Καθαρισμό επιφανειών που αγγίζονται συχνά
Αντλημένο γάλα, αν η μητέρα είναι πολύ κουρασμένη ή χρειάζεται βοήθεια
Αν η μητέρα νοσεί σοβαρά, μπορεί να χρειαστεί προσωρινή υποστήριξη από άλλο φροντιστή. Αυτό δεν σημαίνει αποτυχία. Σημαίνει ότι η οικογένεια προσαρμόζεται για να αναρρώσει η μητέρα και να προστατευτεί το μωρό.
Μετά τον τοκετό, τα συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοούνται. Η λοχεία είναι περίοδος ανάρρωσης και το σώμα χρειάζεται χρόνο. Δύσπνοια, επίμονος πυρετός, πόνος στο στήθος, έντονη αδυναμία ή βαριά αιμορραγία χρειάζονται άμεση επικοινωνία με γιατρό.
Πρακτικό πλάνο για πιο ήρεμες αποφάσεις
Η καλύτερη προετοιμασία είναι ένα απλό πλάνο πριν υπάρξει ανάγκη. Δεν χρειάζεται να είναι σύνθετο. Αρκεί να απαντά σε βασικές ερωτήσεις.
Κρατήστε εύκαιρα τα στοιχεία επικοινωνίας του γυναικολόγου, της μαίας και του μαιευτηρίου. Συζητήστε από πριν τι πρέπει να γίνει σε περίπτωση θετικού τεστ, ποια φάρμακα επιτρέπονται για πυρετό ή πόνο και πότε χρειάζεται επίσκεψη σε εφημερεύον νοσοκομείο.
Ένα μικρό “κουτί ίωσης” στο σπίτι μπορεί να φανεί χρήσιμο. Μπορεί να περιλαμβάνει θερμόμετρο, τεστ, μάσκες, αντισηπτικό, υγρά, ελαφριές τροφές και τα φάρμακα που έχει εγκρίνει ο γιατρός. Όχι αντιβιώσεις, όχι συμπληρώματα “για ανοσία” χωρίς οδηγία, όχι φάρμακα επειδή βοήθησαν κάποιον άλλο.
Χρήσιμο είναι επίσης να υπάρχει σχέδιο για πρακτική βοήθεια. Ποιος μπορεί να φέρει ψώνια; Ποιος μπορεί να κρατήσει ένα μεγαλύτερο παιδί αν χρειαστεί εξέταση; Ποιος συνοδός είναι διαθέσιμος αν πλησιάζει ο τοκετός; Αυτές οι απαντήσεις μειώνουν την πίεση τη στιγμή που η ενέργεια είναι ήδη χαμηλή.
Η ενημέρωση πρέπει να έρχεται από αξιόπιστες πηγές. Ο γυναικολόγος, η μαία, οι επίσημες οδηγίες υγείας και το μαιευτήριο είναι καλύτερες πηγές από τυχαίες αναρτήσεις ή ιστορίες γνωστών. Κάθε εγκυμοσύνη είναι διαφορετική. Αυτό που ίσχυσε για μία γυναίκα δεν ισχύει απαραίτητα για μια άλλη.
Η πιο χρήσιμη στάση είναι συνδυασμός ψυχραιμίας και δράσης. Αν τα συμπτώματα είναι ήπια, η παρακολούθηση και η επικοινωνία με τον γιατρό δίνουν ασφάλεια. Αν εμφανιστεί κάτι ανησυχητικό, η γρήγορη εκτίμηση μπορεί να προλάβει επιπλοκές.
Η εγκυμοσύνη είναι ήδη μια περίοδος μεγάλων αλλαγών. Η COVID-19 προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα, αλλά δεν ακυρώνει τη χαρά, την προσμονή και τη φροντίδα που αξίζει αυτή η περίοδος. Με σωστή ενημέρωση, προληπτικά μέτρα και σταθερή συνεργασία με την ιατρική ομάδα, οι περισσότερες οικογένειες μπορούν να περάσουν αυτή την εμπειρία με μεγαλύτερη ασφάλεια και λιγότερο φόβο.
Με σωστή ενημέρωση, προληπτικά μέτρα και σταθερή συνεργασία με την ιατρική ομάδα, οι περισσότερες οικογένειες μπορούν να περάσουν αυτή την εμπειρία με μεγαλύτερη ασφάλεια και λιγότερο φόβο.
Παράλληλα με τη φροντίδα της μητρικής υγείας, η ισορροπία στην καθημερινότητα του ζευγαριού περιλαμβάνει και τη συνολική σωματική και σεξουαλική ευεξία. Σε περιπτώσεις όπου εντοπίζονται κοινά οργανικά ζητήματα, όπως η στυτική δυσλειτουργία, η σωστή αντιμετώπιση δεν πρέπει να βασίζεται σε πρόχειρες λύσεις. Αν και σκευάσματα όπως το Viagra , ή το Cialis είναι ευρέως διαδεδομένα για την αποτελεσματικότητά τους, η χρήση τους απαιτεί πάντα υπεύθυνη ιατρική αξιολόγηση. Η λήψη δραστικών ουσιών όπως η σιλδεναφίλη πρέπει να γίνεται με προσοχή, ειδικά αν υπάρχουν υποκείμενα καρδιολογικά προβλήματα, ώστε να διασφαλίζεται η απόλυτη προστασία της υγείας σας.
